nl
Kristien Dejong

Senior Associate

Contact

kristien.dejong@adlex.be

+32 89 32 23 00

Schenking van effecten met voorbehoud van vruchtgebruik: Nederlandse notaris?

Publicatiedatum: 02/09/18

Het verlijden van een schenking van effecten met voorbehoud van vruchtgebruik voor een Nederlandse notaris, was tot voor kort niet zonder risico, voornamelijk inzake successierechten. Evenwel heeft een recent arrest van de Raad van State van 12 juni 2018 elke twijfel uit de wereld geholpen.

1                 Welke schenking?

Zodra effecten, of deelbewijzen in een burgerlijke maatschap, worden geschonken met voorbehoud van vruchtgebruik, wordt de eigendom van de geschonken goederen opgesplitst in blote eigendom en vruchtgebruik. Aangezien een materiële overhandiging van een blote eigendom met betrekking tot effecten niet mogelijk is, is een handgift uitgesloten en dient – bij afwezigheid van zekerheid over de geldigheid via een bankgift - een dergelijke schenking notarieel te worden verleden om geldig te zijn.

 2                 Waarom eigendom van effecten op deze wijze splitsen?

Voormelde splitsing van de eigendom met betrekking tot effecten kan wenselijk en/of gunstig zijn omwille van redenen van controle, inkomsten en belastingen. Vooreerst kan de vruchtgebruiker na de schenking nog steeds zijn controle bestendigen in de onderliggende vennootschap, doordat hij kan voorzien in het behoud van het stemrecht over de geschonken effecten. De vruchtgebruiker behoudt in de regel tevens de intresten en dividenden. Het fiscaal voordeel bestaat erin dat bij overlijden van de vruchtgebruiker, de geschonken goederen zich niet meer in het vermogen van de schenker bevinden, waardoor zij in principe niet meer met erfbelasting worden belast.

 3                 Is een schenkbelasting verschuldigd ingevolge de notariële schenking? 

De voormelde schenking zal voor een Belgische notaris zal een schenkbelasting genereren, terwijl deze voor een Nederlandse notaris geen schenkbelasting doet ontstaan. De Vlaamse Belastingadministratie (Vlabel) beschouwt het verlijden van een akte voor een buitenlandse notaris op zichzelf niet als een fiscaal misbruik. Indien effecten met voorbehoud van vruchtgebruik dienden te worden geschonken, leek de keuze voor een buitenlandse notaris dus evident.

4                 Wat met de erfbelasting?

Het verhaal was hiermee helaas niet afgelopen, aangezien een niet-geregistreerde schenking voor een Nederlandse notaris met nadien een gesplitste inschrijving van effecten volgens Vlabel nog steeds (hogere) erfbelasting kon genereren maar dan om een andere reden. De letterlijke tekst van de wet enerzijds, en het standpunt van de Vlaamse Belastingadministratie anderzijds, spraken elkaar op dit punt evenwel tegen.

4.1            Wet

De wet stelt dat effecten waarop het vruchtgebruik is voorbehouden, toch zullen worden geacht in volle eigendom in de nalatenschap van de erflater aanwezig te zijn. Volgens de wet geldt immers een vermoeden van “bedekte bevoordeling”. Tegenbewijs wordt evenwel toegelaten met alle middelen van recht. Indien er bijgevolg sprake is van een notariële schenking, ongeacht of deze werd geregistreerd, kan het tegenbewijs van een “bedekte” bevoordeling worden geleverd, en zijn volgens de wet géén erfbelastingen verschuldigd. 

4.2           Standpunt Vlabel 

Vlabel ontwikkelde sinds 01.06.2016 evenwel een eigen standpunt. Zij stelde dat het tegenbewijs tegen het weerlegbaar vermoeden van een “bedekte” bevoordeling kon worden geleverd door het bijbrengen van een betalingsbewijs van schenkbelastingen.

Het gevolg was dat Vlabel impliciet een niet-geregistreerde schenking van effecten met voorbehoud van vruchtgebruik voor een Nederlandse notaris, niet meer aantrekkelijk maakte. Immers, indien geen schenkbelastingen waren betaald, zouden bij overlijden van de vruchtgebruiker van de effecten nog steeds erfbelastingen verschuldigd zijn.

5        Arrest Raad van State 12 juni 2018 

Bovenvermelde tegenstrijdigheid gaf aanleiding tot het voorzichtige advies in de praktijk om voormelde schenkingen dan toch maar te laten registreren, hoewel er wettelijk eigenlijk geen grondslag was om bij afwezigheid van het betalen van schenkbelasting een erfbelasting te heffen.

De Raad van State heeft in haar recent arrest van 12 juni 2018 duidelijkheid gebracht in deze discussie, en dit naar aanleiding van een verzoek tot nietigverklaring van het standpunt van Vlabel. Zij stelt vast dat voormeld standpunt wordt vernietigd, aangezien noch een wet noch de parlementaire voorbereidingen voorschrijven dat de schenking voorafgaand aan de gesplitste inschrijving van effecten enkel als tegenbewijs kan aanvaard worden als deze schenking in België geregistreerd is.

6        Gevolg

Voor schenkingen van effecten met voorbehoud van vruchtgebruik voor een buitenlandse notaris, gedaan vanaf 01.06.2016, zal nu dus geen erfbelasting meer worden geheven. Uiteraard dient dan wel rekening gehouden te worden met de datum van het overlijden. Overlijdt de vruchtgebruiker immers binnen de 3 jaar na de niet-geregistreerde schenking, zal alsnog een erfbelasting verschuldigd zijn, gelet op de inzake geldende fictiebepaling. 

Besluit

Het is opnieuw aantrekkelijk om schenkingen van effecten met voorbehoud van vruchtgebruik te laten verlijden voor een buitenlandse notaris, zoals een Nederlandse notaris. Er hoeven geen schenkbelastingen betaald te worden, en bij overlijden van de vruchtgebruiker evenmin erfbelastingen. Dit laatste geldt evenwel enkel indien er geen sprake is van een overlijden van de vruchtgebruiker binnen de drie jaar na de niet-geregistreerde schenking.
  

Met cookies werkt deze website vlot en kunnen we u inhoud op maat tonen. Als u verder surft of op "Ja, ik accepteer cookies" klikt, dan aanvaardt u deze cookies. Meer informatie