nl

Voyeurisme: strafbaar of niet?

Publicatiedatum: 09/11/15
Voyeurisme: strafbaar of niet?

Enige tijd geleden ontstond er opschudding in de media naar aanleiding van een arrest van het hof van beroep te Antwerpen waarin een basketbalcoach, die op heterdaad betrapt werd toen hij met zijn gsm stiekem beelden aan het maken was van de speelsters van zijn basketbalploeg in de kleedkamer, werd vrijgesproken. De media reageerde (terecht) verontwaardigd: “Voyeurisme is niet strafbaar, oordeelt hof van beroep" en “Vrijspraak voor trainer die naakte meisjes filmde: 'Niets in de gaten, geen voyeurisme'" waren maar enkele van de krantenkoppen. Maar klopt het wel dat voyeurisme niet strafbaar is?

1 De feiten

U zal ongetwijfeld twee keer hebben moeten slikken toen u op 6 mei 2015 één van de hierboven vernoemde krantenkoppen las. De feiten op zich waren nochtans niet voor de minste betwisting vatbaar en waren als volgt. In 2011 werden er immers bij een huiszoeking bij de basketbalcoach op twee computers 23 mappen gevonden met daarop tal van foto's en video's van jonge (naakte) meisjes. De man werd dan ook gedagvaard om te verschijnen voor de correctionele rechtbank Limburg, afdeling Hasselt waarbij hij er van werd verdacht zich schuldig te hebben gemaakt aan het misdrijf 'aanranding van de eerbaarheid met geweld of bedreiging' zoals strafbaar gesteld in artikel 372 e.v. van het Strafwetboek.

2 Omschrijving 'aanranding van de eerbaarheid met geweld en/of bedreiging'

Het misdrijf 'aanranding van de eerbaarheid' wordt door het Hof van Cassatie gedefinieerd als “iedere met de zeden strijdige en als dusdanig gewilde daad, welke op of met behulp van een welbepaald persoon, zonder diens geldige toestemming wordt gepleegd en waarbij het algemeen eerbaarheidsgevoel wordt gekrenkt. Zij vereist dat handelingen van een bepaalde ernst worden gesteld die afbreuk doen aan de seksuele integriteit van een persoon zoals die door het collectieve bewustzijn van een bepaalde samenleving op een bepaald ogenblik wordt ervaren". Er is sprake van 'geweld of bedreiging' wanneer op het slachtoffer fysieke of morele dwang werd uitgeoefend en het slachtoffer zich niet kon onttrekken aan de feiten die het niet vrijwillig zou hebben gepleegd. Werden in het verleden gelijkgesteld hiermee: het plots en onverwacht handelen waardoor het slachtoffer werd verrast en niet de kans kreeg om zich te verweren en het misleiden van het slachtoffer door een list. De correctionele rechtbank achtte de basketbalcoach in eerste aanleg schuldig aan die tenlastelegging en veroordeelde hem tot een gevangenisstraf van 18 maanden met uitstel. De man ging hier niet mee akkoord en tekende beroep aan waarna de zaak aanhangig werd gemaakt bij het hof van beroep te Antwerpen waar het Openbaar Ministerie, dat nochtans voordien was overgegaan tot dagvaarding van de basketbalcoach, enigszins verrassend zelf de vrijspraak vorderde, zich daarbij baserend op twee arresten die werden uitgesproken door het Hof van Cassatie op 31 maart 2015.

3 Recente rechtspraak van het Hof van Cassatie

Het Hof van Cassatie had beide soortgelijke zaken geoordeeld dat fysiek contact met het slachtoffer niet was vereist om een daad te kwalificeren als 'aanranding van de eerbaarheid met geweld'. Om te bepalen of een handeling die zonder aanraking is gesteld, de eerbaarheid kwetste, aldus het Hof van Cassatie, is het echter niet voldoende dat die handeling de persoon op wie ze is gepleegd heeft verrast of buiten zijn medeweten is gepleegd. Het lichaam van het slachtoffer moet daarenboven tegen zijn wil betrokken zijn bij een handeling die het slachtoffer, op het ogenblik dat de handeling wordt gesteld, in verlegenheid brengt omdat ze in strijd is met de algemene opvatting van de goede zeden. Het Hof van Cassatie kwam dan ook tot het besluit dat het heimelijk filmen van een naakte persoon, zonder dienst toestemming en zonder dat daarbij fysieke of morele dwang werd gebruikt, niet het misdrijf van aanranding van de eerbaarheid met geweld of bedreiging kan opleveren, ook al wordt het slachtoffer in zijn verwachtingen verschalkt. De achterliggende redenering van het Hof van Cassatie is dat bij heimelijk voyeurisme de slachtoffers op geen enkele manier worden gedwongen om zich uit te kleden zodat er geen sprake is van geweld of bedreiging. Bovendien is het slachtoffer van heimelijk voyeurisme zich op het ogenblik van de feiten van geen kwaad bewust zodat het zich op dat moment niet in zijn eerbaarheid voelt gekrenkt. Zich douchen of omkleden zijn op zich immers geen oneerbare maar neutrale handelingen waardoor het slachtoffer niet in verlegenheid wordt gebracht. De shock ontstaat pas naderhand wanneer het slachtoffer ontdekt dat een derde hem/haar ongewenst en stiekem heeft gefilmd en de macht heeft om die beelden eventueel te verspreiden. Het hof van beroep te Antwerpen sprak de basketbalcoach dan ook vrij in graad van beroep omwille van de hierboven uiteengezette juridisch-technische motivering.

4 Privacywetgeving: een mogelijk alternatief?

Het is duidelijk dat het huidige collectieve bewustzijn van onze maatschappij voyeurisme niet aanvaardt. Tal van politici hebben dan ook onmiddellijk nadien een wetsontwerp ingediend om voyeurisme alsnog strafbaar te stellen doch die wetsvoorstellen zijn tot op heden nog hangende voor de Kamer en/of Senaat. De vraag rijst dan ook of voyeurisme niet op een andere manier strafbaar kan worden gesteld, meer bepaald via de privacywetgeving.

De Wet Verwerking Persoonsgegevens legt de regels vast waaraan eenieder die gegevens verwerkt en vastlegt moet voldoen. Artikel 4 bepaalt daarbij dat persoonsgegevens o.m. eerlijk en rechtmatig moeten worden verwerkt alsook voor welbepaalde, uitdrukkelijk omschreven en gerechtvaardigde doeleinden te worden verkregen. Het heimelijk filmen van een persoon is dan ook niet toegelaten en wordt gesanctioneerd met geldboetes van 100 tot 100.000 euro met de mogelijkheid dat de rechtbank beveelt dat het vonnis wordt gepubliceerd. De rechtbank heeft daarentegen niet de mogelijkheid om een gevangenisstraf op te leggen en bovendien is de Privacywetgeving niet van toepassing op activiteiten die met uitsluitend persoonlijke of huishoudelijke doeleinden worden verricht. Een beklaagde die de beelden niet heeft verspreid en enkel opgeslagen op zijn eigen computer, zou zich hierop kunnen beroepen om het toepassingsgebied van de Privacywetgeving (en bijgevolg de strafbaarstelling) uit te sluiten.

Een recent arrest van het Hof van Justitie heeft evenwel geoordeeld dat een camerasysteem dat er vooral toe strekt de eigen veiligheid en eigendom te beschermen, maar waarbij ook openbare ruimte in beeld wordt gebracht, niet kan worden aangemerkt als de verwerking van persoonsgegevens in activiteiten met huishoudelijk of persoonlijk doeleinde. Dezelfde redenering kan ook worden toegepast op douches binnen een sportcomplex die evenmin privaat kunnen worden genoemd.

Besluit

Ingevolge de recente en hierboven geciteerde rechtspraak van het Hof van Cassatie kan voyeurisme niet worden beschouwd als 'aanranding van de eerbaarheid met geweld en/of bedreiging'. Bovendien bevat het huidig Strafwetboek geen enkele andere bepaling op basis waarvan het heimelijk filmen van een naakt persoon strafrechtelijk kan worden gekwalificeerd en bestraft. Op het eerste zicht lijkt de Privacywetgeving soelaas te brengen omdat het overtreden ervan strafbaar wordt gesteld met geldboetes die kunnen oplopen tot 100.000 euro doch, zoals hierboven reeds gezegd, hier zijn tevens nadelen aan verbonden. Een wetgevend initiatief dringt zich dan eerder vandaag dan morgen op.


Lees hier de update van dit artikel

Rechtsdomeinen

Met cookies werkt deze website vlot en kunnen we u inhoud op maat tonen. Als u verder surft of op "Ja, ik accepteer cookies" klikt, dan aanvaardt u deze cookies. Meer informatie