nl

Kind reminder: de alarmbelprocedure

Publicatiedatum: 30/07/15

Een faillissement komt zelden als een verrassing. Vaak bevindt de onderneming zich reeds geruime tijd in troebel vaarwater. Een zorgvuldig bestuursorgaan neemt normaliter gepaste maatregelen om deze moeilijkheden op te lossen. De alarmbelprocedure wil een maatregel zijn om het bestuursorgaan tijdig wakker te schudden.

1 Wanneer de alarmbel luiden?

Het bestuursorgaan moet de alarmbelprocedure volgen wanneer het netto-actief van de vennootschap gedaald is tot minder dan de helft van het maatschappelijk kapitaal en dit ingevolge de geleden verliezen.

Het netto-actief (of eigen vermogen) wordt berekend door het (bruto-)actief te verminderen met de schulden aan derden en aangelegde provisies van de vennootschap.

Meer bepaald heeft het bestuursorgaan de verplichting om een algemene vergadering van aandeelhouders bijeen te roepen en te houden binnen een termijn van twee maanden nadat het verlies aan netto-actief werd vast gesteld of had vastgesteld moeten worden.

De procedure moet opnieuw gevolgd worden zodra het bestuursorgaan vaststelt dat het netto-actief minder dan een vierde van het maatschappelijk kapitaal bedraagt.

Een vennootschap kan uiteraard niet op voortdurende wijze de schommelingen van haar netto-actief controleren. Enerzijds kan het bestuursorgaan de vermindering van het netto-actief vaststellen naar aanleiding van een tussentijdse informatieve balans of een financiële rapportering binnen de onderneming. Anderzijds zijn er wettelijke of statutaire ogenblikken waarop de vennootschap in ieder geval haar financiële toestand behoort te analyseren, bijvoorbeeld bij het opstellen van haar jaarrekening. Het een en ander veronderstelt uiteraard wel dat de balans een correct en getrouw beeld van de onderneming weergeeft.

Het bestuursorgaan moet de algemene vergadering bijeenroepen telkens een van de drempels overschreden wordt: een eerste maal wanneer het netto-actief daalt tot beneden de helft van het maatschappelijk kapitaal en een tweede maal wanneer het verder daalt tot beneden een vierde van het maatschappelijk kapitaal. Er geldt bijgevolg geen periodieke bijeenroepingsplicht.

Niettemin is het aangewezen dat het bestuursorgaan de situatie nauwkeurig opvolgt. Het naleven van de alarmbelprocedure ontslaat de bestuurders immers niet van hun aansprakelijkheid bij het verderzetten van een kennelijk reddeloos verloren onderneming.

2 Hoe de alarmbel luiden?

De algemene vergadering van aandeelhouders zal moeten beraadslagen over de ontbinding van de vennootschap. De bestuurders moeten daarom vooreerst de ontbinding van de vennootschap als uitdrukkelijk agendapunt opnemen in de uitnodiging tot deze vergadering. Minstens zal de uitnodiging een niet mis te verstane verwijzing naar het toepasselijke artikel van de alarmbelprocedure moeten bevatten.

De uitnodiging moet de aandeelhouders immers in staat stellen zich met kennis van zaken een mening te vormen omtrent de wenselijkheid aanwezig te zijn op de algemene vergadering.

Daarnaast moet het bestuursorgaan een bijzonder verslag opstellen waarin zij haar zienswijze met betrekking tot de te nemen maatregelen voorstelt. Ofwel stelt zij voor de vennootschap te ontbinden, ofwel stelt zij voor de vennootschap verder te zetten. In dit laatste geval zal het bestuursorgaan een aantal maatregelen tot herstel van de vennootschap moeten uitwerken.

Indien de bestuurders de voortzetting van de activiteiten voorstellen, zullen de maatregelen alleszins tot het herstel van de financiële toestand van de vennootschap moeten leiden. Dit betekent dat zij de bestaande verliezen moeten wegwerken en de vennootschap terug gezond moeten maken. Zo kan men bijvoorbeeld een kapitaalvermindering met een navolgende aanzuivering van verliezen overwegen.

Het bijzonder verslag van de bestuurders wordt in de agenda vermeld en aan de aandeelhouders bezorgd. Tevens dient dit uiterlijk vijftien dagen voor de algemene vergadering op de maatschappelijke zetel van de vennootschap ter beschikking van de aandeelhouders te worden gelegd.

Indien het bijzonder ontslag ontbreekt, is het besluit van de algemene vergadering omtrent de voorgestelde maatregelen nietig.

3 Bestuurdersaansprakelijkheid

De bestuurders die de alarmbelprocedure niet naleven kunnen hoofdelijk aansprakelijk gesteld worden door, hetzij de aandeelhouders, hetzij door derden, bijvoorbeeld de curator na faillissement van de vennootschap, voor de geleden schade.

Het loutere feit dat het bestuursorgaan de algemene vergadering van aandeelhouders niet of te laat heeft bijeengeroepen, vormt een fout. Ook het gebrek aan een bijzonder verslag werd door de rechtspraak als een bestuursfout weerhouden.

Wanneer de vennootschap failliet gaat, bestaat de schade van de schuldeisers er meestal in dat zij hun schuldvordering niet meer kunnen verhalen ingevolge de toename van het passief tussen het ogenblik waarop de alarmbelprocedure aangevat had moeten worden en het ogenblik waarop de vennootschap failliet wordt verklaard.

De curator of schuldeiser die de bestuurders persoonlijk en hoofdelijk aansprakelijk wenst te stellen wegens het niet naleven van de alarmbelprocedure, kan bij de bewijsvoering genieten van een vermoeden van oorzakelijk verband tussen fout en schade. Dit vermoeden kan door de bestuurders weliswaar weerlegd worden. De bestuurders zullen evenwel niet kunnen volstaan met het bewijs dat de algemene vergadering, indien bijeengeroepen, toch tot de voorzetting van de activiteit besloten zou hebben.

Besluit

De Belgische wetgever heeft de alarmbelprocedure geïmplementeerd als de preventieve maatregel bij uitstek in de opsporing en bestrijding van financiële problemen binnen vennootschappen. De bescherming van de schuldeisers staat voorop.Ten dien einde kunnen de bestuurders persoonlijk en hoofdelijk aansprakelijk gesteld worden door de vennootschap en door derden wanneer de alarmbelprocedure niet werd nageleefd en hierdoor schade werd geleden.

Meer over ondernemings- en vennootschapsrecht

Met cookies werkt deze website vlot en kunnen we u inhoud op maat tonen. Als u verder surft of op "Ja, ik accepteer cookies" klikt, dan aanvaardt u deze cookies. Meer informatie