nl

Opgelet, u wordt gefilmd!

Publicatiedatum: 17/01/18

U wordt gefilmd op een openbare plaats zonder dat u het (kon) we(e)t(en). Moet u zich zorgen maken? Lange tijd kon u gerust zijn dat de beelden niet gebruikt konden worden in een burgerlijke procedure. Het Hof van Beroep lijkt hierin met haar arrest van 22 april 2017 verandering in te brengen.

1 Voor het Antigoon-arrest

Ingevolge  een arrest van het Hof van Cassatie van de jaren ’20 werd onrechtmatig verkregen bewijs uit de procedure geweerd. Van onrechtmatig bewijs kan er sprake zijn indien het bewijs is verkregen met schending van een rechtsregel, zoals bijvoorbeeld de wetgeving omtrent de plaatsing en het gebruik van bewakingscamera’s.

Het filmen van personen door middel van bewakingscamera’s wordt beschouwd als een verwerking van persoonsgegevens. De Privacywet bepaalt dat persoonsgegevens enkel in een limitatief aantal gevallen mogen verwerkt worden. Persoonsgegevens mogen verwerkt worden indien:

  1. de betrokkene daartoe toestemming heeft gegeven 
  2. het noodzakelijk is voor de uitvoering van een overeenkomst
  3. de verwerking noodzakelijk is om een verplichting na te komen die volgt uit een wet, decreet of ordonnantie
  4. de verwerking noodzakelijk is ter vrijwaring van een vitaal belang
  5. de verwerking noodzakelijk is ter vervulling van een taak van openbaar belang
  6. de verwerking noodzakelijk is voor de behartiging van een gerechtvaardigd belang

Indien persoonsgegevens verwerkt werden op een wijze die of voor een doel dat niet strookt met de Privacywet, vormden deze persoonsgegevens omwille van deze inbreuk een onrechtmatig bewijsstuk.

Het was lange tijd ontoelaatbaar om onrechtmatig verkregen bewijs in een procedure aan te wenden. Het onrechtmatig verkregen bewijs werd geweerd uit de debatten zodat de rechter er geen rekening mee kon houden. 

2 Na het Antigoon-arrest

Sedert het Antigoon-arrest van 14 oktober 2003 is het standpunt omtrent de aanwending van onrechtmatig verkregen bewijs wat getemperd.  Meer bepaald wordt onrechtmatig verkregen bewijs in strafzaken enkel uit de procedure geweerd indien: 

  1. de naleving van bepaalde vormvoorwaarden gekoppeld wordt aan een nietigheidssanctie 
  2. de onrechtmatigheid de betrouwbaarheid van het bewijs heeft aangetast of 
  3. het onrechtmatig bewijs een schending oplevert van de rechten van verdediging

Dit arrest bleef ook voor het burgerlijk recht niet zonder gevolgen. Zo oordeelde het Hof van Cassatie in een arrest van 10 maart 2008 dat het “Antigoon-arrest” ook van toepassing is in het burgerlijk recht. 

Het was echter niet duidelijk of het “Antigoon-arrest” van toepassing was in alle burgerlijke zaken of slechts in welbepaalde gevallen. Uit de latere rechtspraak kwam naar voren dat het Antigoon-arrest overwegend werd toegepast in burgerlijke geschillen die tevens de openbare orde raakten, zoals bijvoorbeeld in geschillen die met sociale zekerheidsuitkeringen te maken hadden.  

3 Bewakingscamera’s

In een arrest van het Hof van Beroep te Antwerpen van 22 april 2017 lijkt het Antigoon-arrest toegepast te worden in een louter burgerlijk geschil zonder publiekrechtelijk karakter, ditmaal in het specifieke geval van gebruik van camerabeelden.

Het Hof diende meer bepaald te oordelen over een burgerlijke vordering tot schadevergoeding wegens de schade die beweerdelijk werd toegebracht aan de broodautomaten van de eisende partij.  Men deed hiervoor een beroep op camerabeelden, waarop de feiten duidelijk zichtbaar waren. 

De plaatsing van en informatie over de aanwezigheid van de camera’s was evenwel niet in overeenstemming met de wet van 21 maart 2007 tot regeling van de plaatsing en het gebruik van bewakingscamera’s. Hierover bestond in se geen betwisting tussen partijen. 

Niettemin aanvaardde het Hof de gemaakte camerabeelden omdat niet voldaan was aan de voorwaarden vermeld onder titel 2 (supra). Het Hof past het Antigoon-arrest bijgevolg toe, hoewel het een louter burgerrechtelijke procedure betrof zonder publiekrechtelijke component.

Daar waar Cassatie oorspronkelijk onrechtmatig verkregen bewijs in strafzaken als toelaatbaar acht tenzij er een schending is van een vormvoorschrift voorgeschreven op straffe van nietigheid, het aangebrachte bewijs in strijd is met het recht op een eerlijk proces of de betrouwbaarheid van het bewijs is aangetast, is het gebruik van onrechtmatig verkregen bewijs in burgerlijke zaken voortaan ook toelaatbaar onder dezelfde voorwaarden. 

Indien men beelden gebruikt met miskenning van de wet inzake bewakingscamera’s en er bijvoorbeeld heimelijk cameratoezicht is, waarbij men aldus herkenbaar in beeld wordt gebracht zonder dat de aanwezigheid van de bewakingscamera kenbaar is gemaakt, is het  voortaan, althans het Hof van Beroep, toegelaten deze beelden als bewijs te gebruiken in een procedure voor de rechter.

Wanneer er een afbeelding van u wordt gemaakt waarop u herkenbaar bent en u hierover niet vooraf in kennis werd gesteld, geldt dit bijgevolg niet meer als onrechtmatig verkregen bewijs dat moet worden geweerd uit de procedure. 

Besluit

Het Antigoon-arrest werd oorspronkelijk toegepast in het strafrecht uit redelijkheidsoverwegingen. Later vond het aanwenden van onrechtmatig verkregen bewijs ook toepassing in burgerlijke zaken, ook al moest er steeds een publiekrechtelijke component aanwezig zijn. Het Hof lijkt met dit arrest een nieuwe weg ingeslagen te zijn wanneer het oordeelt dat het Antigoon-arrest ook toegepast kan worden in pure burgerlijke geschillen. Het spreekt voor zich dat er steeds een afweging moet gemaakt worden tussen de belangen van alle betrokken partijen, maar of dit arrest de toets van een eventueel cassatieberoep zal doorstaan valt af te wachten.
 

Rechtsdomeinen

Met cookies werkt deze website vlot en kunnen we u inhoud op maat tonen. Als u verder surft of op "Ja, ik accepteer cookies" klikt, dan aanvaardt u deze cookies. Meer informatie